آموزش جامع دستور sed در لینوکس

sed [options] 'script' file

اجزای این دستور شامل موارد زیر هستند:

Options (گزینه‌ها)

برای تعیین نحوه اجرای دستور استفاده می‌شوند. به عنوان مثال:

•  

-i

برای ویرایش مستقیم فایل

 

 

-n

برای جلوگیری از چاپ خودکار خروجی

 

Script

دستور یا دستورات ویرایشی که مشخص می‌کنند sed چه عملی انجام دهد. این بخش داخل کوتیشن نوشته می‌شود و می‌تواند شامل چندین دستور باشد.

File

فایل ورودی که عملیات روی آن انجام می‌شود. در صورت عدم تعیین فایل، sed ورودی را از standard input دریافت می‌کند.

---

مثال ساده جایگزینی متن

sed 's/hello/world/' sample.txt

این دستور اولین occurrence کلمه

hello

را در هر خط با

world

جایگزین می‌کند.

 

---

گزینه‌های پرکاربرد sed

-i

ویرایش مستقیم فایل

-n

جلوگیری از چاپ خودکار خروجی

-e

اجرای چند دستور همزمان

-f

خواندن دستورات از فایل

-r

یا

-E

استفاده از regex توسعه‌یافته

-z

پردازش خطوط جداشده با NUL

-b

حالت باینری

---

سناریوهای رایج استفاده از sed

برای مثال، فایل زیر را در نظر بگیرید:

file1.txt

محتوا:

Linux is a family of free and open-source operating systems based on the Linux kernel.
Operating systems based on Linux are known as Linux distributions or distros.
Examples include Debian, Ubuntu, Fedora, CentOS, Gentoo, Arch Linux, and many others.

---

جستجو و جایگزینی

sed 's/Linux/Unix/' file1.txt

به‌صورت پیش‌فرض، فقط اولین تطبیق در هر خط جایگزین می‌شود.

---

جایگزینی سراسری در هر خط

sed 's/Linux/Unix/g' file1.txt

تمام occurrenceها در هر خط جایگزین می‌شوند.

---

ویرایش مستقیم فایل

sed -i 's/Linux/Unix/' file1.txt

این دستور فایل را مستقیما تغییر می‌دهد. بدون

-i

، خروجی فقط نمایش داده می‌شود و فایل تغییر نمی‌کند.

 

---

حذف یک خط مشخص

sed '2d' file1.txt

خط دوم فایل حذف می‌شود.

---

چاپ خطوط خاص

sed -n '1,2p' file1.txt

فقط خطوط ۱ و ۲ چاپ می‌شوند.

---

حذف خطوط دارای یک الگو

sed '/kernel/d' file1.txt

تمام خطوطی که شامل کلمه

kernel

هستند حذف می‌شوند.

 

---

ایجاد فایل پشتیبان هنگام ویرایش

sed -i.bak 's/Unix/Linux/g' file1.txt

قبل از اعمال تغییر، نسخه پشتیبان با پسوند

.bak

ایجاد می‌شود.

 

---

جایگزینی Tab با Space

sed 's/\t/    /g' file1.txt

تمام tabها با چهار فاصله جایگزین می‌شوند.

---

حذف خطوط خالی

sed '/^$/d' file1.txt

---

چاپ خطوط منطبق با الگو

sed -n '/Ubuntu/p' file1.txt

---

کاربردهای پیشرفته sed

درج متن قبل از یک خط

sed -i '2i\This is inserted text.' file1.txt

---

جایگزینی nth occurrence

sed 's/Linux/Unix/2' file1.txt

دومین occurrence جایگزین می‌شود.

---

افزودن متن بعد از یک خط

sed -i '3a\This is appended text.' file1.txt

---

جایگزینی در ابتدای خط

sed 's/^Linux/Unix/' file1.txt

---

جایگزینی در انتهای خط

sed 's/distros.$/distributions/' file1.txt

---

جایگزینی بدون حساسیت به حروف بزرگ و کوچک

sed 's/linux/Unix/I' file1.txt

---

استخراج بازه‌ای از خطوط بین دو الگو

sed -n '/inserted/,/appended/p' file1.txt

---

پردازش هم‌زمان چند فایل

sed -i 's/Linux/Unix/' file1.txt file2.txt

---

شماره‌گذاری خطوط غیرخالی

sed '/./=' file1.txt | sed 'N;s/\n/ /'

---

جایگزینی در یک خط خاص

sed '3 s/distros/distributions/' file1.txt

---

جایگزینی در بازه‌ای از خطوط

sed '1,3 s/Linux/Unix/' file1.txt

---

نکات بهینه‌سازی عملکرد در فایل‌های حجیم

• استفاده از

-n

برای کاهش خروجی غیرضروری

 

ترکیب چند دستور در یک اسکریپت sed

استفاده از pipe به‌جای فایل موقت

پرهیز از ویرایش مستقیم فایل‌های بسیار بزرگ

بررسی ابزارهای جایگزین مانند awk یا perl در سناریوهای سنگین

---

استفاده از sed در اسکریپت‌های شل

#!/bin/bash
sed 's/foo/bar/g' input.txt > output.txt

---

مقایسه sed با awk و perl

استفاده از sed

• جایگزینی و حذف سریع

• عملیات ساده خط‌محور

• اسکریپت‌های سبک

استفاده از awk

• داده‌های ساخت‌یافته (CSV، TSV)

• محاسبات عددی

• گزارش‌گیری

استفاده از perl

• regexهای پیچیده

• منطق شرطی

• پردازش سنگین متن

---

جمع‌بندی

sed یکی از ابزارهای حیاتی خط فرمان لینوکس است که یادگیری آن، توانایی شما در پردازش و مدیریت فایل‌های متنی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. ترکیب قدرت sed با اسکریپت‌های شل، امکان خودکارسازی بسیاری از وظایف مدیریتی را فراهم می‌کند.

برای تسلط بیشتر بر ابزارهای خط فرمان لینوکس، پیشنهاد می‌کنیم راهنمای دانلود فایل‌ها با cURL و انتقال امن فایل با SFTP را نیز مطالعه کنید.

این آموزش توسط دیدگاه برای استفاده عملی مدیران سیستم و کاربران حرفه‌ای لینوکس تهیه شده است.

---

پرسش‌های متداول (FAQ)

sed چیست؟

ابزاری برای پردازش و ویرایش متن به‌صورت خط‌به‌خط در لینوکس.

چه زمانی از sed استفاده کنیم؟

برای جایگزینی، حذف، درج و پردازش سریع متن بدون باز کردن فایل.

حذف خطوط خالی با sed چگونه انجام می‌شود؟

sed '/^$/d' file.txt